Zakład (Betriebsstätte): Gewerbe to nie prawo podatkowe

Słowo Betriebsstätte pojawia się w niemieckim prawie o działalności gospodarczej i w prawie podatkowym – ale znaczy co innego. Kto rejestruje Gewerbe pod naszym adresem firmowym, ma tam siedzibę działalności. Czy jest tam także zakład w rozumieniu prawa podatkowego, rozstrzyga Finanzamt według własnych zasad.

Prawo o działalności: adres w zgłoszeniu Gewerbe

Zgłoszenie Gewerbe wg § 14 GewO to prawo porządkowe. Informuje urząd, kto, gdzie i pod jakim adresem prowadzi działalność. Gewerbeamt nie bada kwestii podatkowych.

Prawo podatkowe: czego wymaga § 12 AO

Wg § 12 AO zakładem jest każda stała placówka lub urządzenie służące działalności przedsiębiorstwa. Federalny Trybunał Finansowy (ostatnio BFH, wyrok z 23.03.2022, III R 35/20) wymaga:

• stałej placówki związanej z określonym miejscem i o pewnym czasie trwania,
• własnej działalności faktycznie tam wykonywanej,
• nie tylko przejściowej władzy dysponowania – pozycji prawnej, której nie można łatwo odebrać.

Sama faktyczna możliwość korzystania lub współkorzystanie z cudzych pomieszczeń nie wystarcza. Nawet wieloletnia praca u zleceniodawcy nie tworzy tam zakładu.

Dlaczego nasz coworking nie tworzy zakładu

Aby adres firmowy był zakładem także podatkowo, potrzebne jest zwykle pomieszczenie lub stałe stanowisko trwale i prawnie zapewnione tylko Państwu – typowo własne biuro wynajęte wyłącznie Państwu, w którym faktycznie się pracuje. Pod naszym adresem oferujemy natomiast coworking: miejsca są wspólne i elastyczne, nie ma pomieszczenia przypisanego tylko Państwu. Brakuje więc wymaganej władzy dysponowania – rejestracja Gewerbe u nas z reguły nie tworzy zakładu w rozumieniu § 12 AO.

Jakie są skutki?

• Podatek od działalności (Gewerbesteuer): powstaje tylko przy zakładzie w Niemczech (§ 2 ust. 1 GewStG).
• Podatek dochodowy: bez miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu w Niemczech dochody z działalności podlegają ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu tylko wtedy, gdy jest tu zakład lub stały przedstawiciel (§ 49 ust. 1 nr 2 lit. a EStG). Gdzie opodatkowany jest zysk, rozstrzyga też umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z Polską.
• Uwaga na zwykły pobyt: kto przebywa w Niemczech nieprzerwanie dłużej niż sześć miesięcy – np. jako opiekunka mieszkająca u podopiecznego – może mieć tu nieograniczony obowiązek podatkowy.
• VAT: pozostają Państwo przedsiębiorcą; przy zamieszkaniu w Polsce właściwy jest centralny Finanzamt według pierwszej litery nazwiska.

Nasza rada

Czy i gdzie płaci się podatek dochodowy, zależy od indywidualnej sytuacji: miejsca zamieszkania, długości pobytu, rodzaju działalności i umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Warto to sprawdzić z doradcą podatkowym. Zob. też pozorne samozatrudnienie.